Fahri TUNA

22.06.2007

SAFRANBOLU’DAN KAYNARCA’YA

Safranbolu’dan 1800’lerin başlarında bölgemize yerleşen bir ailenin çocuğu olarak, o günkü adıyla “İzmit Sancağı Kandıra İlçesi Şeyhler (Kaynarca) Nahiyesi”, bugünkü adıyla “Sakarya İli Söğütlü İlçesi Sıraköy”de doğdu (1887) Medreseyi bitirdiği için çevresinde “molla” lakabıyla tanındı.

Balkan harbinden başlayıp Yunanlıların İzmir’den denize dökülmesiyle sona eren herc ü merç içinde - eli silah tutan her Türk gibi - 10 yılı aşkın askerlik yaptı, Suriye Cephesi’nde İngilizlere esir düştü, bir çatışmada ayağından yaralandı; hayatının geri kalanını topallayarak tamamlayan molla, İngiliz kurşununu ölene dek taşıdı.

AŞIR ALİ – HALİT – ZEKERİYA KARDEŞLER

Yunanlıların İzmir ve İstanbul’dan başlayıp Adapazarı-Akmeşe-Kandıra-Kaynarca’yı işgali ve köyleri yakmaları üzerine ağabeyi Aşır Ali, kardeşi Zekeriya ve çevresindeki gözü kara 50 kadar yiğit delikanlı ile birlikte, milli müfrezenin çekirdeğini oluşturdu. (1) Kurduğu milli çetesiyle, önce bölgedeki Hıristiyan Rum ve Ermeni azınlık çetelerini sindirdi. Ardından Kandıra’daki işgalci Yunan güçlerini rahatsız etmeye başladı. Çetesiyle katıldığı Ferizli altındaki Seyifler Çatışması’nda (29 Mart 1921) bizzat Yunanlı komutanı öldürürken (2), ağabeyi Aşır Ali’yi şehit verdi. Ardından Karasu’daki Kuva-yı Milliye temsilcisi Necati Bey’le yakın çalışmaya başladı.

“KANDIRA’DAN ADAPAZARI’NA KADAR BÖLGEMİZİ O KORURDU”

Ayaklı Kaynarca tarihi Hüsnü Aydın’a Halit Molla’yı ve bölgedeki etkisini soruyoruz. Şöyle cevaplandırıyor (3). “Halit Molla Kaynarca Sıraköy’den bir kahraman. Üç kardeşler. Aşır Ali, Halit Molla, Zekeriya. Aile sonraları Akın soyadını alıyor. Halit Molla bölgemizin işgali üzerine çetesini kuruyor. Yunanlılarla Ferizli Seyifler altında büyük bir çatışmaya giriyor, maalesef ağabeyi Aşır Ali’yi orada şehit veriyor. Halit Molla Çetesi, Kandıra’dan Adapazarı’na kadar bölgemizi koruyan kollayan Kuva-yı Milliyeci bir çetedir. Onun sayesinde bilhassa Yunanlı yanlısı Ermeni, Rum çetelerine karşı halkımızı korumuştur. Bölge ondan soruluyor. Adapazarı’na da ilk giren, ilk ezanı okuyan odur. Ben kendisini tanırdım, bir ayağından hafif topallardı, savaşlarda yara almıştı çünkü. 1961’de köyünde vefat etti.”

21 HAZİRAN SABAHI ADAPAZARI’NA İLK O GİRİYOR

Halit Molla, düşman işgali altında geçen seksen yedi gününün ardından, Taşkısığı yönünden gelerek, müfrezesiyle 21 Haziran 1921 sabahı saat 04.00’te Adapazarı’na girdi. Her sokağın başına bir nöbetçi dikerek şehri kontrol altına aldı, Orhan Camii’de ilk sabah ezanını bizzat kendisi okudu. Akabinde düşmanı takip eden Molla, Araba Fabrikası (sonraları TZDK) ve Beşköprü tarafında çatışarak düşmanı çekilmeye zorladı. Diğer yandan, Molla’dan kısa süre sonra şehre giren Kazım Kaptan Kuvvetleri ise, Hükümet Konağı’na Türk Bayrağını diktiler. Halit Molla Müfrezesi, düşmanı takip ederek İzmit ve Bahçecik civarında Yunanlılarla savaştı (4)

ZAFERDEN SONRA 10 TRİLYONLUK GANİMETİ REDDEDİYOR

Milli Mücadeleden sonra kendisine bağlanan İstiklal maaşını devlete bağışlayan ve kendisine teklif edilen Adapazarı Hasırcılar Semtinde ve Kuzu

“GELE GELE UFAK TEFEK, TOPAL BİR ADAM ÇIKAGELDİ”

Tanıyanlar tarafından “orta boylu, buğday tenli, temiz yüzlü, kısa sakallı biri” olarak tarif edilen Halit Molla ile ilgili olarak bir anekdotu kardeşinin torunu öğretmen Mustafa Yaşar Akın’dan nakledelim: “Balcılar köyünden şoför Hayati anlattı. Ben de size aynen anlatıyorum. “14-15 yaşlarındaydım, Kaynarca – Adapazarı arası otobüste yeni muavindim. 1957 veya 58 yılı olmalı. Çok önemli bir adam binecek dediler, Çaltepesine kadar sağ ön koltuğa adam almadık. Merak ediyoruz bu büyük adam kim diye. Halit Molla dediler, İstiklal Harbinin büyük çete reislerindenmiş. Taşoluk sapağına geldik. Ufak tepek, hafif topallayan, kısa sakallı, temiz yüzlü birisi bindi, ayırdığımız en öne oturdu. Bizi aldı bir şaşkınlık… Biz dalyan gibi evran devran bir adam bekliyoruz. Anladık ki büyük adam olmak için, iri yarı olmak gerekmiyormuş…” Aynen böyle anlatmıştı Hayati.” (5)

GÖSTERİŞSİZ, OTORİTER, PEHLİVAN

Bütün tanıyanların üzerinde ittifak ettikleri bir özelliği de gösterişsiz oluşu Molla’nın. Evet; gösterişten uzak, sade bir hayat süren Halit Molla (Akın), çoğu kez Kurtuluş Şenlikleri’ne de katılmaz, adının ön plana çıkmasından hoşlanmaz “biz bu memleketi, şan şöhret gösteriş için kurtarmadık” diye söylenirdi.

Diğer yandan otoriter ve saygın bir kişiliktir. 9 köyden oluşan Kızılcaali’de “o ne derse o olur”; herkesin sözünü dinlediği, nasihatini aradığı bir büyüktür (6).

Unutmadan; hem kendisi “yağlı güreşçi”dir, hem de kardeşi Zekeriya’nın oğlu Mehmet’i “pehlivan” yetiştirir. Ayrıca Okçular’dan Raif Pehlivan (Tuna) ve Müzezzinler’den İbrahim Pehlivan (Göbekçioğlu) gibi bir çok pehlivanın da hamisidir. Adaleti ve dürüstlüğüyle de meşhurdur. (7)

BAYRAK ÇEKMEYE KİM DAHA LÂYIK?

1951 yılı Kurtuluş Şenliklerine katılmış, Hükümet binası önünde binlerce Adapazarılının katıldığı törende “kendisine bayrak çekme onuru” verildiğinde; “bu bayrağı çekme hakkı ve onuru Kazım’ındır, çünkü kurtuluş sabahı bu göndere Türk bayrağını ilk o çekmişti” demişti. Kazım Kaptan’ın ise “hayır, şehre ilk o girdi, ezanı ilk o okudu, o düşmanı takip ettiği için ben arkadan gelip bayrağı çekebildim, hak Halit Molla’nıdır” diye cevaplamıştı. İzleyenlerin gözlerini yaşartan karşılıklı bu harika jestlerden sonra, belediye başkanı ve kaymakamın “o halde ikiniz çekin” önerisi üzerine, çılgınca alkışlar ve göz yaşları arasında bayrağı her iki kahraman birlikte çekmişlerdi.

DEVLET TÖRENİ VE ÖZEL MEZAR İSTEMEDİ

Ölümünden kısa süre önce, kendisini ziyarete gelen zamanın Sakarya Valisi General Sedat Kirtetepe’ye, “cenazemde resmi tören istemiyorum, mezarım da diğer mezarlardan farkı olmasın” demiş ve eklemişti: “Yoksa Allah korusun türbeye döner!”

1961 yılı Mart ayında 74 yaşındayken köyünde vefat eden Halit Molla (Akın),bugün Söğütlü İlçesi sınırlarındaki Kızılcaali Sıraköy Mezarlığı’nda medfundur.

Vasiyetini aksine “gösterişli bir devlet töreni” ile defnedilir. Ardından da kendisine diğer mezarlardan gösterişli bir kabir yaptırılır.

ADAM GİBİ BİR ADAMDI

Halit Molla örnek bir baba, örnek bir vatan evladı, örnek bir kahramandı.
Gösterişsizliği kahramanlığını ikiye katlıyordu.
Efendiliğin, tevazuun ve vatanseverliğin sembol isimlerindendi.
Sözün özü: O adam gibi bir adamdı.